• امروز شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۶
  • افزايش قند خون صبحگاهي و چگونگي كنترل آن

    فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب PDF

    اكثر افراد ديابتي از ميزان قند خون صبحگاهي خود ناراضي هستند و همين امر سبب كاهش انگيزۀ ايشان براي كنترل قند خون مي‌شود. اما مشكل كجاست و چگونه مي‌توان آن را برطرف نمود؟ در ادامه به طرح موضوع و راهكارهاي حل آن مي‌پردازيم.

    بسياري از افراد ديابتي پس از تست قند خون صبحگاهي به محض آگاهي از بالا بردن ميزان آن،‌ دچار استرس مي‌شوند و به همين دليل نيز انگيزۀ خود را براي كنترل قند خون از دست مي‌دهند. دلايل افزايش قند خون صبحگاهي، (هايپرگليسمي صبحگاهي) متعدد است اما با دقت و همكاري پزشك معالج، مي‌توانيد هم مشكل و هم راه حل آن را بيابيد.

    دلايل افزايش قند خون صبحگاهي

    - پديدۀ داوون

    - تزريق انسولين به مقدار كم

    - كاهش قند خون نيمه شب (هيپوگليسمي نيمه شب)

    - تغذيۀ نامناسب و يا پرخوري

    - تزريق نادرست انسولين

    - پديدۀ داوون:

    غالباً ديده شده كه از حدود ساعت 3 الي 4 صبح به بعد، قند خون افزايش مي‌يابد كه معمولاً سه يا چهار بار در هفته،‌ اين مسئله روي مي‌دهد. علت اين افزايش، ترشح هورمون‌هايي مثل "هورمون رشد" است به ويژه در دورۀ بلوغ مبتلايان به ديابت نوع 1. اين هورمون‌ها مخالف انسولين عمل مي‌كنند و باعث افزايش قند خون مي‌شوند. در افراد ديابتي كه انسولين تزريق مي‌كنند، كاهش اثر انسولين NPH (طولاني اثر) كه هنگام شب تزريق شده در شب و نيز استرس و فشارهاي عصبي، به تشديد پديدۀ داوون مي‌انجامد.

    شناسايي مشكل:

    براي اطمينان از پديدۀ داوون، لازم است طي شب، چندين بار قند خون را اندازه‌گيري نمود.

    براي مثال، ساعت‌هاي 2، 4 و 6 صبح. در صورتي كه قند خون شما، صبح زود افزايش يافت، به احتمال زياد علت از پديدۀ داوون است.

    حل مشكل: براي برطرف كردن اين پديده، از آن جا كه نياز به انسولين در هنگام صبح افزايش مي‌يابد، بايد با نظر پزشك انسولين طولاني اثر يا NPH را ديرتر تزريق نمود.

    - تزريق انسولين به مقدار كم:

    ممكن است افزايش قند خون صبحگاهي ناشي از تزريق انسولين پايه يا NPH شب به مقدار كم باشد. با توجه به اين كه در كشور ما اكثراً دير شام ميل مي‌شود لذا طي شب ممكن است قند خون افزايش يابد.

    شناسايي مشكل: در اين مورد نيز بايد در طول شب، چندين بار قند خون را كنترل نمود. اگر متوجه شديد كه قند خون در طول شب افزايش يافته، به احتمال زياد،‌ ميزان انسولين پايه براي تزريق شبانه كم است.

    حل مشكل: براي مهار اين مسئله. بايد زير نظر پزشك معالج خود، ميزان انسولين پايه را افزايش دهيد. فراموش نكنيد كه هر گونه تغيير در ميزان تزريق انسولين NPH بايد زير نظر پزشك معالج صورت گيرد.

    - كاهش قند خون در نيمه‌هاي شب:

    كاهش قند خون در نيمه‌هاي شب (هيپوگليسمي نيمه شب) نيز ممكن است سبب افزايش قند خون صبحگاهي گردد زيرا هنگامي كه قند خون به شدت كاهش يابد، بدن انسان به طور خودكار هورمون‌هايي چون آدرنالين و گلوكاگن ترشح مي‌كند كه مخالف انسولين عمل مي‌نمايند و باعث افزايش قند خون صبحگاهي مي‌شوند.

    شناسايي مشكل: در اين مورد،‌ همچون موارد قبل لازم است طي شب، چندين بار قند خون كنترل شود تا متوجه كاهش احتمالي قند خون بشويم. از جمله علايم هيپوگليسمي حين خواب كه ممكن است متوجه آن نشده باشيد،‌ بيدار شدن هنگام صبح در حالي كه خيس عرق هستيد، سردرد داريد و در خواب نيز كابوس ديده‌ايد.

    حل مشكل: در اين مورد نيز لازم است زير نظر پزشك معالج، در ميزان انسولين پايه و زمان تزريق آن تغييراتي داده شود. مي‌توان براي كاهش هايپرگليسمي صبحگاهي ناشي از هيپوگليسمي شبانگاهي، قبل از خواب، 2 واحد (2 واگ) مواد كربوهيدرات‌دار دير داشته باشيد كه فعاليت شديد جسمي بعدازظهر، به ويژه در فصل تابستان كه روزها طولاني هستند و كودكان و نوجوانان در حال فعاليت‌هاي شديد،‌ احتمال هيپوگليسمي در نيمه‌هاي شب را تشديد مي‌كند و همين امر سبب افزايش قند خون صبحگاهي مي‌شود.

    - تغذيۀ نامناسب و يا پرخوري: تغذيۀ نامناسب و يا پرخوري نيز هر يك ممكن است به افزايش قند خون صبحگاهي (هايپرگليسمي صبحگاهي) بيانجامد.

    شناسايي مشكل: گاهي عده‌اي از افراد ديابتي، به جاي شام، ميوۀ فراواني ميل مي‌كنند و يا به مقدار زياد مواد پروتئيني، لبنيات و ماست مصرف مي‌كنند. به اين ترتيب است كه طي شب، بخشي از اين مواد در كبد تبديل به قند يا گلوكز مي‌شود و همين امر سبب افزايش قند خون صبحگاهي مي‌گردد.

    ممكن است براي شام، مواد كربوهيدرات‌دار و يا مواد غذايي حاوي چربي فراوان، آن هم به مقدار زياد ميل كرده باشيد (براي مثال‌ خورش فسنجان، پيتزا، تنقلاتي چون آجيل و ...). همان طور كه مي‌دانيد، چربي‌ها روند هضم كربوهيدرات‌ها يا نشاسته‌ها را كند مي‌نمايند و اين قند خونشان در حد مطلوب بوده است اما نمي‌دانند چرا قند خون صبحگاهي‌شان افزايش‌ يافته؟!

    حل مشكل: براي حل اين مسئله بايد توجه كنيد كه براي شام نبايد مقدار فراوان پروتئين، مواد غذايي پر چربي و نيز مقدار زيادي ميوه ميل كنيد. علاوه بر اين، حتماً با پزشك خود مشورت نماييد كه آيا لازم است ميزان انسولين پايۀ شما تغيير يابد يا خير؟

    - تزريق نادرست انسولين:

    اگر روش شما در تزريق انسولين نادرست باشد و يا محل تزريق‌تان را به درستي انتخاب نكرده باشيد، احتمال افزايش قند خون صبحگاهي وجود دارد.

    شناسايي مشكل: اگر انسولين را اشتباهاً دريافت ماهيچه‌اي خود تزريق كنيد (مثل زماني كه سر سوزن سرنگ براي تزريق نامناسب باشد) در نتيجه، انسولين سريع‌تر وارد جريان خون مي‌شود و طول مدت اثر آن نيز كاهش مي‌يابد. بنابراين،‌ انسولين پايه يا NPH تزريق شده در شب، اثرش تا صبح زود باقي نمي‌ماند.

    - گاهي ممكن است انسولين شب خود را به جاي تزريق در ران‌ها يا باسن، روي شكم تزريق نموده باشيد و چون جذب انسولين از راه شكم، سريع‌تر انجام مي‌‌شود لذا قند خون صبحگاهي شما افزايش مي‌يابد.

    - اگر انسولين را به طور مداوم،‌ در يك محل تزريق كنيد (معمولاً اكثر كودكان و نوجوانان به اين شيوه تزريق علاقمندند.) بافت آن ناحيه، سفت و متورم مي‌گردد و همين امر سبب اختلال اثر انسولين مي‌شود.

    حل مشكل: در اين مورد حتماً با پزشك خود مشورت كنيد تا وي بتواند اندازۀ سر سوزن مناسب را به شما بگويد. حتماً حين تزريق دقت كنيد كه انسولين در ماهيچه تزريق نشود! (مي‌توانيد هنگام تزريق، با دو انگشت، پوست خود را كمي بالا بياوريد). محل تزريق را نيز به طور مرتب تغيير دهيد.

    براي مهار افزايش قند خون صبحگاهي، اولين گام، تشخيص دليل بروز آن است. اگر چه اين كار ممكن است سخت و طاقت‌فرسا باشد اما ما ناچار از پذيرش آن هستيم. تجربه نشان داده است در صورتي كه قند صبحگاهي كنترل شود،‌كنترل قند خون در ساير اوقات روز نيز امري قابل دسترسي است.

     

    برچسب ها:
    آخرین مقالات

    کنترل و علائم دیابت

    علائم ابتلا به دیابت: علائم بيماري: شروع ديابت نوع 1 بسيار ناگهاني و ناراحت كننده است، كه مي‌تواند علائم ذيل را به دنبال داشته باشد. 1- تكرر ادرار 2- - تشنگي و خشكي دهان به طور غي...
    ممكن است ديابت داشته باشيد ولي خودتان ندانيد! ممكن است ديابت داشته باشيد ولي خودتان ندانيد! با پاسخ به سئوالات زير مي توانيد تشخيص دهيد که در معرض ابتلا به ديابت هستيد يا مبتلا به آن؟
    عوارض ديابت فرد ديابتي به راحتي مي‌تواند با شركت در كلاس‌هاي آموزشي ديابت و همچنين كنترل قند خون خود به طور مداوم و نيز برخورداري از هموگلوبين HbA1c در حد طبيعي يا نزد...
    دفترچه کنترل روزانه افراد دیابتی دفترچه کنترل روزانه افراد دیابتی دفترچه روزانه افراد دیابتی: افراد دیابتی می توانند برای ثبت نتایج کنترل قند خون خود و در نهایت کنترل بهتر قند خون از دفترچه ثبت کنترل روزانه استفاده کنند.
    دفترچه روزانه بارداران ديابتي منتشر شد! دفترچه روزانه بارداران ديابتي منتشر شد! دفترچه روزانه بارداران ديابتي مجموعه‌اي است حاوي اطلاعات لازم در مورد ديابت بارداري و نيز جداولي كه به ديابتي در مورد اطلاع از وضع خود كمك شاياني مي‌ن...

    مقالات و مطالب آموزشي

    دیابت و تغییر فصل تغییر فصول سال و پی‌آمد آن تغییراتی که در شیوه زندگی فرد ایجاد می‌شود سبب نوسان قندخون فرد مبتلا به دیابت می‌شود. دانستن این تغییرات جهت تنظیم مقدار دار...
    افزايش قند خون صبحگاهي و چگونگي كنترل آن اكثر افراد ديابتي از ميزان قند خون صبحگاهي خود ناراضي هستند و همين امر سبب كاهش انگيزۀ ايشان براي كنترل قند خون مي‌شود. اما مشكل كجاست و چگونه مي‌توان ...
    بیماری سلیاک بيماري سلياك اختلال روده‌اي مزمن ناشي از حساسيت به گلوتن1 موجود در بسياري از غلات مي‌باشد. اولين بار در سال 1888 ميلادي، در شيرخوران مبتلا به سوء جذب به ا...
    كتاب آموزش‌هايي براي كودكان و نوجوانان كتاب آموزش‌هايي براي كودكان و نوجوانان این کتاب در سال 1376 در نشر کارنامه به چاپ رسید و در سال 1377 از سوی وزارت ارشادمورد تقدیر قرار گرفت. متن حاضر، ویرایش جدید این کتاب است . دکتر اسداله رجب، ف...
    حق الزحمه ما چقدر؟! حق الزحمه ما چقدر؟! امسال در همایش جلوه هایی از زندگی با دیابت، با مروری بر آمار سمینارهایی که از آغاز تأسیس انجمن دیابت ایران تاکنون به همت این مجموعه برگزار شده است به عدد...

    توصيه به ديابتي‌ها

    سرما خورده اید؟ به مدت چند روز: استراحت کنید، مایعات فراوان بنوشید، از حضور در جمع خودداری کنید!   بار دیگر فصل پاییز فرا رسید. همراه زیبایی طبیعت، با پدیده هایی ...
    آمادگي براي باردار شدن ديابتي‌ها حتماً بخوانند! آمادگي براي باردار شدن بنیاد فاطمه طالقانی از زمان شكل‌گيري آرزوي بچه‌دار شدن تا پايان بارداري و شيردهي به چه نكاتي باي...
    افسردگی حین بارداری و بعد از آن همچون طلوع خورشید بار دیگر مه کنار خواهد رفت و شما بار دیگر با لبخند کودک خود را دوست خواهید داشت. از لاک خود بیرون بیایید و دنیا را اکتشاف کنید. ممکن ...
    دیابت بارداری چیست؟ دیابت بارداری چیست؟ دیابت بارداری چیست؟ دیابت بارداری همانند سایر انواع دیابت اختلالی است که نحوه ی مصرف قند توسط بدن را مختل می سازد. دیابت بارداری شکلی از دیابت است که ب...
    نكات كاربردي در انسولين درماني(ویرایش شده در 23 فروردین 96) نكات كاربردي در انسولين درماني (1) دكتر اسداله رجب قبل از شروع مطالعه این مطلب، توصیه می‌شود به نشریه پیام دیابت شماره 55 بهار 91 صفحه 22 مراجعه فرمایید. ...

    فعالیت های انجمن

    فعاليت‌هاي ويژة‌ كودكان و نوجوانان ديابتي 1- برگزاري اردوي آموزشي- تفريحي در فصل تابستان 2- انجام آزمايش هموگلوبين اي- وان- سي هر سه ماه يكبار در محل انجمن و برگزاري جشن‌هاي آغاز و پايان سال تحصيلي ...
    برگزاري سمينارهاي آموزشي ديابت: -برگزاري جشن سالگرد تأسيس انجمن ديابت 2-برگزاري مراسم 2 مرداد و تجليل از آموزش دهندگان ديابت 3-برگزاري سمينار روز جهاني ديابت 4-برگزاري سمينار جلوه‌هايي ...
    فعاليتهاي آموزشي 1- آموزش همگاني ديابت 2- آموزش به افراد ديابتي بصورت كلاس‌هاي دوره‌اي3 روزه در محل انجمن 3- آموزش به افراد ديابتي و عموم افراد مبتلا به افزايش فشارخون بصو...
    فعاليتهاي پژوهشي 1- همكاري پژوهشي با دانشكده‌هاي علوم پزشكي سراسر كشور 2- همكاري و مشاوره در تهية ده‌ها پايان‌نامة پژوهشي با موضوع ديابت 3- ارسال مقالات و شركت در سمينار...
    فعالیت های فرهنگی فعالیت های فرهنگی پيشگيري، راهكاري بهتر و ارزان‌تر! حدود سال 1351 شمسي (1972 م) بود. چند روز از حضورم در كشور آلمان غربي مي‌گذشت. خوب به ياد دارم روزي را كه يكي از آشنايان ...